OEE gebruiken voor een betere productie: vijf manieren voor de verspaning
Een OEE-getal op een scherm verbetert nog niets. Het wordt pas nuttig als je er elke dag en elke week iets mee doet. Vijf manieren waarop een CNC-bedrijf de OEE gebruikt om meer uit dezelfde machines te halen.
Bijgewerkt: 13 oktober 2026
Hoe je de OEE berekent, staat in OEE berekenen in de verspaning. Dit artikel gaat over wat je daarna doet. De OEE is het product van beschikbaarheid, prestatie en kwaliteit.[1] Juist die drie delen maken het getal bruikbaar: ze laten zien welk soort verlies het grootst is, en dus waar je moet beginnen.
1. Bespreek elke ochtend het grootste verlies
Een dagstart van vijf minuten bij het scherm in de hal of op de tablet werkt beter dan een maandrapport. Kijk naar de OEE van gisteren per machine en kies de machine met de grootste daling. Kijk dan welk deel de oorzaak is: beschikbaarheid (instellen, wisselen, stilstand), prestatie (een langere actieve tijd per stuk, korte stops) of kwaliteit (afkeur). Stel één vraag en spreek één actie af.
Vraag wat er gebeurde, niet wie het deed. „Machine 3 stond gisteren van 14:00 tot 15:30 stil. Wat was er aan de hand?” is een vraag waar iedereen iets mee kan. Het doel is dat hetzelfde verlies morgen kleiner is.
2. Verkort insteltijd en wisseltijd
Nakajima rekent instellen en afstellen tot de grote verliezen van een machine.[2] In de verspaning met kleine series komt dat verlies bij elke nieuwe batch terug. Meet de insteltijd per batch en per NC-programma, en vergelijk hetzelfde werk over verschillende batches en operators. Stelt de een in 20 minuten in en heeft de ander 45 minuten nodig, dan is er een werkwijze die je kunt vastleggen en delen.
Verkort het instellen met SMED: doe alles wat kan terwijl de machine nog draait, zoals gereedschap voorinstellen, opspanmiddelen klaarleggen en de tekening bekijken.[3] Kijk bij seriewerk ook naar de wisseltijd, het wisselen van het werkstuk tussen twee stuks. Een paar seconden per wissel lijkt weinig, maar bij honderden stuks per dag telt het op. Instellen en wisselen zijn allebei verlies in de beschikbaarheid: de machine verspaant dan niet. Meer daarover op Insteltijd meten.
3. Richt je op de knelpuntmachines
Niet elke machine is even belangrijk. De machine waar het werk zich opstapelt, bepaalt hoeveel de hele werkplaats kan leveren. Dat is de kern van de Theory of Constraints van Eliyahu Goldratt.[4] Een uur extra op de knelpuntmachine is een uur extra output van het hele bedrijf. Een uur extra op een machine die toch op werk wacht, levert niets op.
Probeer dus niet de OEE van alle machines tegelijk te verhogen. Zoek de machine met de langste wachtrij, verklein daar eerst de stilstand en de insteltijd, en laat haar in pauzes of onbemand doorlopen als dat kan.
4. Volg een trend, geen streefwaarde
Vaak wordt 85 % genoemd als wereldklasse. Voor verspaning met kleine series is dat geen eerlijke maat, omdat elke nieuwe batch insteltijd kost. Vergelijk liever dezelfde machine met zichzelf, met dezelfde definitie, week na week. Eén slechte dag is een incident. Drie slechte dagen op rij of een dalende lijn over vier weken is een patroon.
Leg vast hoe je rekent: welke tijd telt als geplande tijd en hoe je onbemande uren meeneemt. Verander je de definitie, dan breekt je trend en vergelijk je niet meer hetzelfde.
5. Koppel elk verlies aan een actie
Een verlies zonder eigenaar blijft bestaan. Houd een korte actielijst bij: welk verlies, welke maatregel, wie het doet en wanneer je het effect bekijkt. Kijk na een paar weken in de gegevens of het verlies kleiner werd. Zo niet, dan zat de oorzaak ergens anders.
| Verlies | Voorbeeld van een actie |
|---|---|
| Stilstand voor de eerste cyclus | Materiaal, gereedschap en NC-programma de dag ervoor klaarzetten. |
| Lange insteltijd | Gereedschap voorinstellen en opspanmiddelen klaarleggen terwijl de machine nog draait. |
| Trage wissel | Het wisselprogramma of de opspanning versnellen. |
| Opgelopen actieve tijd per stuk | Gereedschap, voeding en NC-programma controleren. |
| Afkeur bij het instellen | Het eerste stuk eerder meten en het instelblad aanvullen. |
OEE gebruiken met automatische gegevens
Voor dagelijks gebruik moeten de gegevens er 's ochtends gewoon zijn, zonder dat iemand ze verzamelt. Smart Factory haalt de actieve tijd, insteltijd, wisseltijd, stilstand en aantallen rechtstreeks uit de CNC-besturing en toont de OEE van elke machine in de app. De kleur laat in één oogopslag zien welke machine aandacht vraagt. Hoe je dit ritme in je bedrijf opbouwt, staat in Hoe word ik een Smart Factory?
Veelgestelde vragen
Waar begin ik als ik de OEE wil verhogen?
Bij het deel dat het laagst is. Is dat de beschikbaarheid, kijk dan eerst naar stilstand voor de eerste cyclus, lange insteltijden en bij seriewerk de wisseltijd. Die zijn vaak zonder investering te verkleinen.
Moet ik de OEE van alle machines verbeteren?
Nee. De knelpuntmachine bepaalt hoeveel de werkplaats levert. Verbeter daar eerst, dan merk je het in levertijd en omzet.
Hoe vaak bespreek je de OEE?
Elke ochtend kort het grootste verlies van gisteren, elke week de trend per machine. Losse dagen schommelen met de mix van productieorders.
Is een OEE van 85 % het doel?
Niet per se. Bij kleine series met veel instellen is 85 % geen eerlijke maat. Vergelijk liever elke machine met haar eigen trend, met dezelfde definitie.
Over Smart Factory
Smart Factory leest actieve tijd, insteltijd, wisseltijd, stilstand en aantallen rechtstreeks uit de CNC-besturing en toont de OEE van elke machine in kleur. Meer hierover: Machinemonitoring voor CNC-machines en Prijzen.
Bronnen
- ISO 22400-2:2014, Automation systems and integration. Key performance indicators (KPIs) for manufacturing operations management. Part 2: Definitions and descriptions
- Seiichi Nakajima: Introduction to TPM. Total Productive Maintenance. Productivity Press, 1988
- Shigeo Shingo: A Revolution in Manufacturing. The SMED System. Productivity Press, 1985
- Eliyahu M. Goldratt, Jeff Cox: The Goal. Excellence in Manufacturing. North River Press, 1984
Verder lezen
Zie je machines live
De connector en de apps zijn gratis. Je betaalt vanaf € 29 per machine per maand.